ދިއްލީގެ އާސާރީ މިސްކިތެއްގެ ކައިރީގައި ބޮޑުވި އާއިލާތަކެއް މަގުމަތިކޮށްލައިފި

އިންޑިއާގެ ވެރިރަށް ދިއްލީގައި ހުންނަ ޒަމާންވީ އާސާރީ މިސްކިތެއްގެ ކައިރީގައި ޒަމާނުއްސުރެ ދިރިއުޅެމުން އައި އެތައް އާއިލާއެއް، އެމީހުން ދިރިއުޅެމުންދިޔަ ގެދޮރުން ނެރެ މަގުމަތިކޮށްލުމާ ގުޅިގެން ބޮޑެތި ތަކުލީފުތަކަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިއްޖެއެވެ.

މިސްކިތް ހުރި ބިމަކީ ސަރުކާރުގެ މިލްކެއް ކަމަށް ބުނެ އެ ސަރަހައްދު ހުސްކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުންދާއިރު، މިސްކިތުގެ އިސްވެރިން ބުނަނީ އެއީ 1977 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން 'ވަޤުފު' މުދަލެއްގެ ގޮތުގައި ރަޖިސްޓްރީކޮށްފައިވާ އާސާރީ ބިނާއެއް ކަމަށެވެ. ދިއްލީ ވަޤުފު ބޯޑުން ހާމަކުރާ ގޮތުގައި މި މިސްކިތަކީ ގާތްގަނޑަކަށް 300 އަހަރުވީ ތާރީޚީ މިސްކިތެކެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް ރިޕޯޓްތަކުގައި ވަނީ އެ މިސްކިތުގެ އުމުރަކީ 125 އާއި 150 އަހަރާ ދެމެދު ކަމަށެވެ.

މި މައްސަލައިގައި މިސްކިތުން ފެނާއި ކަރަންޓުގެ ހިދުމަތް ކަނޑާލާފައިވާއިރު އެހިދުމަތްތައް އަލުން ދިނުމަށާއި، މިސްކިތް ތަޅާލަފާނެ ކަމުގެ ބިރު އޮތުމުން ވަޤުފު ބޯޑުން ވަނީ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކަށް ސިޓީ ފޮނުވާފައެވެ. އަދި އާންމު ފަރުދަކު ވަނީ ނަމާދުކުރުމަށް ހުރަސްއަޅާތީ ހައިކޯޓަށްވެސް މައްސަލަ ހުށަހަޅާފައެވެ. އޮކްޓޫބަރު 29 ގައި ސަރުކާރުން ކޯޓުގައި ބުނީ، ވަޤުފު ބޯޑުގެ އިއުތިރާޒުތަކާ މެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށް ހަތަރު ހަފުތާގެ މުއްދަތެއް ދޭނެ ކަމަށާއި، އެ މުއްދަތުގައި މިސްކިތާ މެދު ފިޔަވަޅެއް ނާޅާނެ ކަމަށެވެ. އެހެންނަމަވެސް ސަލާމަތީ ސަބަބުތަކަށްޓަކައި ކަމަށް ބުނެ ނަމާދުކުރުމުގެ ހުއްދަ ދިނުމަށް ސަރުކާރުން ވަނީ ދެކޮޅު ހަދާފައެވެ. ކޯޓުން ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރެދީފައި ނުވާއިރު، މި މައްސަލައިގެ އަޑުއެހުމެއް ދެން އޮންނާނީ ޑިސެމްބަރު 16 ގައެވެ.

މިސްކިތުގެ މުސްތަގުބަލާ މެދު ސުވާލު އުފެދިފައިވާއިރު، އެ ސަރަހައްދުގައި ދިރިއުޅުނު މީހުންނަށް އޮތް އެންމެ ބޮޑު ގޮންޖެހުމަކީ އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން ބިނާކުރި ދިރިއުޅުން އަލުން އާރާސްތު ކުރާނެ ގޮތެކެވެ. ކުރިން އެތައް ސަތޭކަ ބަޔަކު ޖަމާއަތުގައި ނަމާދުކުރި މިސްކިތުން ކަރަންޓު ކަނޑާލުމުން މިހާރު ކަރަންޓް ދިނުމަށް ބޭނުންކުރަނީ ޖަނަރޭޓަރެކެވެ. އެ ސަރަހައްދުގައި ދިރިއުޅުނު ވަސީމް ބުނީ، މިސްކިތަށް ނަމާދަށް ދާން އުޅުމުން ސެކިއުރިޓީ ގާޑުން ހުރަސްއަޅާ ކަމަށާއި، ކުޑައިރުއްސުރެ ހިތް ގުޅިފައިވާ އެ މާހައުލު ދޫކޮށްލުމަކީ ނުހަނު އަސަރުކުރުވާ ކަމެއް ކަމަށެވެ.

ރޭސް ކޯސް ސަރަހައްދުން ބޭރުކޮށްލި އާއިލާތައް ބަދަލުކޮށްފައިވަނީ ސިޓީގެ ބޯޑަރު ކައިރީގައި އޮންނަ، އެކަހެރި 'ސާވްދާ ގޭވްރާ' ސަރަހައްދަށެވެ. މިއީ 2006 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން އެކި ސަރަހައްދުތަކުން ބޭރުކުރާ ނިކަމެތި އާއިލާތައް ވަޒަންވެރިކުރުވާ ކޮންކްރީޓް އިމާރާތްތަކެކެވެ. އާބަން ރިސާޗަރެއް ކަމަށްވާ މުކްތާ ނައިކް ފާހަގަކުރި ގޮތުގައި، މިގޮތަށް މީހުން އެކަހެރި ހިސާބުތަކަށް ބަދަލުކުރުމަކީ ދިއްލީގެ މަސައްކަތްތެރިންގެ ވަޒީފާއާއި އިޖުތިމާއީ ގުޅުންތައް ކަނޑާލައި، އެމީހުން ނިކަމެތިކޮށްލުމުގެ ދިގު ތާރީޚެއް އޮތް ކަމެކެވެ.

މި ބަދަލުގެ ސަބަބުން ކުޑަކުދިންނާއި އަންހެނުންގެ ދިރިއުޅުމަށް ވަނީ ބޮޑެތި ހުރަސްތަކެއް އެޅިފައެވެ. ބަބްލޫ ނަމަކަށް ކިޔާ މީހަކު ކޮންމެ ދުވަހަކު ފަތިހު 5 ޖަހާއިރު ދަރިން ގޮވައިގެން ތިން ރޭލު ބަދަލުކޮށްގެން ކުރީގެ ސްކޫލަށް ދާއިރު، އަނބުރާ ގެއަށް ދެވެނީ ހަވީރު 4 ޖަހާއިރުއެވެ. ހަމައެއާއެކު، އުމުރުން 63 އަހަރުގެ ނައީމް ޚާންގެ އަޑުއިވުމާއި ވާހަކަދެއްކުމުން މަހުރޫމްވެފައިވާ ދެ ކާފަ ދަރިންނަށް ބޭނުންވާ ހާއްސަ ތައުލީމާއި އެހީތެރިކަން މި އާ ސަރަހައްދަކުން ނުލިބެއެވެ.

ގޭގޭގައި މަސައްކަތްކޮށްގެން އާމްދަނީ ހޯދަމުން އައި ހުވަފަތް އަންހެނެއް ކަމަށްވާ ރޭކާ ބުނީ، އާ ގެއެއް ލިބުނު ނަމަވެސް ވަޒީފާ ގެއްލި، އޭނާގެ "އޯގާތެރި މާހައުލު" އަތުލާފައިވާ ކަމަށެވެ. އަދި އުމުރުން ދުވަސްވީ އަޚްތަރީ ބުނި ގޮތުގައި، ކުރިން ކާނެ އެއްޗެއް ނެތް ދުވަހު މިސްކިތުގެ އިމާމާއި އަވަށްޓެރިން އެހީތެރިވި ނަމަވެސް، އެންމެންވެސް ހާލުގައި ޖެހިފައިވާ މި އާ މާހައުލުގައި އެހީވާނެ އެއްވެސް ފަރާތެއް ނެތެވެ. ސަރުކާރުން އެ ސަރަހައްދުން ބޯހިޔާވަހިކަން ނެތް ކަމަށް ބުނެ އަތްދޮވެލި ނަމަވެސް، އެތައް އަހަރެއްގެ އިޖުތިމާއީ ފޭރާން ވީދި، މި އާއިލާތައް ވަނީ ނިކަމެތި ހާލުގައި ޖެހިފައެވެ.