ނުފުއްދޭހާ ނަދުރު ނުބުނާށެވެ!

ދިވެހިންނަކީ ޒަމާނުއްސުރެ ކިތަންމެ ކުޑަ މުސީބާތެއް ޖެހުނަސް، ނުވަތަ ކިތަންމެ ކުޑަ ކަމަކު ޖެހުނަސް، ނަދުރު ބުނެ އުޅޭ ބައެކެވެ. މީގެ މާނައަކީ، މިވެނި ކަމެއް ނުވަތަ އެވެނި ކަމެއް ހާސިލްވެއްޖެނަމަ، ކަމެއް ކޮށްދޭނަމޭ ބުނެ އުޅުމެވެ. އާންމު ގޮތެއްގައި އިހު ޒަމާނުގައި ނަދުރު ބުނެ ހަދާނީ ކޮންމެވެސް ޒިޔާރަތެއް ނުވަތަ މަގާމްފުޅަކާއި ގުޅުވައިގެންނެވެ.

މިގޮތުން ކަންޖާއަޅައި ކިރައި، ގައިގައި ފޮޅި އެޅުމާއި، ޒިޔާރަތަށް ދުންދިނުމާއި ބޮލިހަދިޔާކޮށް، ކުނިކަހައި ހެދުން ފަދަ ކަންކަމަކީ އެއް ޒަމާނެއްގައި ދިވެހިން ލައްކަ ފޯރިއާއި އެކުގައި ކޮށްއުޅުނު ކަމެއް ކަމުގައި ގިނަ ތާރީހީ އިލްމުވެރިން އިއްތިފާގުވެއެވެ. ނަދުރު ފުއްދުމަށް ދިގު ދަތުރުތައްކޮށް، މިއީ ބުނާ ނަދުރޭ ލަވައިގައި ޖަންބު ހަސަން އަފީފް އުޅޭހެން އުޅޭ މީހުންވެސް ވަކި ހަމަ މަދެއް ނޫންކަމަށް ތުންތުންމަތީގެ ވާހަކަތަކުން ހާމަވެއެވެ.

ޒަމާނަށް އައި ބަދަލާއި އެކު ސަގާފަތަށް އައި ބަދަލުތަކާއެކު ގެއްލިގެން ދިޔަ އެއްކަމަކަށް ވާނީ ނަދުރުބުނުމެވެ. ޒިޔާރަތުގައި އޮންނަ މަހާނަތަކަށް އެއީ ވަލީވެރިންކަމަށް ހީކޮށް ނަދުރުބުނުމަކީ ބިދުއައެކޭ މީހުން ބުނާތީ އަހަމެވެ. ނަދުރުބުނުން ހުއްޓުނަކަސް، ކަމެއް ވެއްޖެނަމަ ބަދަލުގައި ތަރިރު ހަނދު ބާލަދޭނަމޭ ބުނާ މީހުން އަދިވެސް އުޅެއެވެ. އެބައިމީހުންނަކީ އެހެނަސް ނަދުރުވެރިންނެއް ނޫނެވެ. ޒަމާނީވެ، އެބައިމީހުން އެވަނީ ވައުދުތަކެވެ.

ތަރިރު ހަނދު އުޑުމަތިން ބާލަދީ، ޅޮސް އުނދޯލި ހެއްލައިދީ، ޒައިތޫނި ތެލުން ފެންވަރުވައިދޭނެ ކަމަށް ވައުދުވުމަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ދިވެހި މުޖުތަމައުގައި ހަމަ ހިނގާ ކަމެކެވެ. މިފަދަ ހާސިލްނުވާނޭ ވައުދުތައް ވަނީ ހަމައެކަނި އާޝިގު އާވާރާއިންނެއް ނޫނެވެ. ހަގީގަތަކީ ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ ބޭފުޅުންވެސް އަޅުގަނޑުމެން ނިކަމެތި ރައްޔިތުން ހައްލާލުމަށް މިފަދަ ވައުދުތައް ވާކަމެވެ.

ރާއްޖޭގެ ހިންގުމުގެ ނިޒާމު ބިނާވެފައިވާ ގޮތުން، މުހިންމު މަގާމުތަކަށް ކޮންމެ ފަސްއަހަރަކުން އެއްއަހަރު، އިންތިހާބުތައް ބާއްވައެވެ. މި އިންތިހާބުތަކުން ރައްޔިތުންނަށް ބަސްކިޔާ، ރައްޔިތުން ތަމްސީލްކޮށް، އަދި ރައްޔިތުންގެ ހާދިމުންނަށް ވާނެ ފަރާތްތައް މި ހޮވަނީ ވޯޓުންނެވެ. މި ވޯޓުތަކުގެ ކަރުދާހުގައި އޮވެ، އެމަގާމުތަކަށް ހޮވުމަށް ކިތަންމެ ބަޔަކު އެދޭނެއެވެ. އެހެންކަމުން، އެފަރާތްތައް ކުރަން ޖެހޭ ކަމަކީ ވައުދުތައް، މެނިފެސްޓޯއެއްގެ ޒަރިއްޔާއިން ހުށައެޅުމެވެ. މެނިފެސްޓޯ ތަކަކީ އާންމު ގޮތެއްގައި މަޖިލިސް އިންތިހާބާއި ރިޔާސީ އިންތިހާބުގައި ދައުރުވާ އެއްޗެއްސަށް ވީހިނދު، އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން ގިނަ ފަރާތްތަކަކީ އެ މެނިފެސްޓޯތައް ކިޔާ، އޭގައި ހުރި އެއްޗެއްސަށް އަތްޖަހާ ހަދާ މީހުންނެވެ.

ތެދެކެވެ. މަގާމުތަކަށް މީހުން ހޮވޭނީވެސް ވައުދުތަކެއްވެ، ކަންކަން ކޮށްދޭނެ ކަމަށް ބުނުމުންނެވެ. ވައުދުވުމުން މައްސަލައެއް ނެތެވެ. ނަމަވެސް މައްސަލައަކީ ސިޔާސީވެރިން ވާ ވައުދުތައް ނުފުއްދުމެވެ. ވާ ވައުދުތަކަކީ މާ ކުރިންވެސް ނުފުއްދޭ ނަދުރުތަކަކަށްވެހުރެ، އެ ވައުދުތައް އަދާކުރާނެކަމަށް ބުނުމެވެ. ވައުދު ފުއްދާނެކަމަށްބުނެ ހޮވޭ ބޭފުޅުން، ފަހުން އާންމު ރައްޔިތުމީހާގެ ލޮލުކޮޅަށްވެސް ނުފެންނަކަމެވެ. މިގޮތަށް ގިނަ ސިޔާސީ ފަރާތްތަކުން އަމަލުކުރަނީ ބާރާއި އާރުގެ ދަހިވެތިކަމުގައެވެ. ދިވެހިންނަކީ ވިސްނުންކޮށި ބައެއް ކަމުގައި ދެކިގެންނެވެ. މަދު ލާރިކޮޅަކަށް ވިކޭ މުދާތަކެއްގެ ގޮތުގައި އާންމު ފަރުދުން، އެމީހުންނަށް ފެންނާތީއެވެ.

ވެރިން ވާ ވައުދު ނުފުއްދުމުން، އޭގެ ވާހަކަ ދެއްކުމަކީ އަހަރެމެން ރައްޔިތުންނަށް ލިބިގެންވާާ ހައްގެކެވެ. އެވާހަކަ ދެއްކުމަކީ ހަމަ ވާޖިބެކެވެ. އެކަމަކު އުފެދޭ ސުވާލެއް އެބައޮތެވެ. އަބަދުވެސް ވައުދު ފުއްދުމަށް އެދި ރައްޔިތުމީހާގޮސް، އެބައިމީހުންގެ ހާދިމުގެ ފައިބުޑަށް ވެއްޓެންވީތޯއެވެ؟ ނޫނީ އެކަން ކުރުން ހުއްޓާލަންވީތޯއެވެ. ހަގީގަތަކީ ގިނަ ސިޔާސީ ލީޑަރުންނަށް ވާ ވައުދުތައް ކޮންމެވެސް ސަބަބަކާއި ހެދި ނުފުއްދޭކަމެވެ. ނަމަވެސް މިކަން ހުއްޓުވުމުގެ ބާރުވެސް އޮތީ ހަމަ އަޅުގަނޑުމެން ރައްޔިތުންގެ ކިބައިގައެވެ.

ސިޔާސީ ފަރާތަކުން ވައުދެއް ވެއްޖެނަމަ، އެ ވައުދު ފުއްދޭނެތޯ އަމިއްލަ ބުއްދިން ވިސްނައި ފިކުރު ކޮށްލާށެވެ. މެނިފެސްޓޯތަކުގެ ބައިތައް ކިޔުމަށްފަހު، އެ މެނިފެސްޓޯގެ ވައުދުތައް ފުއްދޭނެތޯ، އަދި ފުއްދާނީ ކިހިނެއްތޯ، އެ ކެނޑިޑޭޓާއި ނުވަތަ ކެނޑިޑޭޓުގެ މަންދޫބަކާއި ސުވާލުކުރާށެވެ. ވައުދުތައް ނުފުއްދާނަމަ، އެކަން ނުކުރަނީ ކީއްވެތޯ އަޑުއުފުލާށެވެ. އޭރުން ސިޔާސީ ވެރންވެސް މަޑުމަޑުން ކުރަން ފަށާނީ ފުއްދޭނެ ވައުދުތަކެވެ. ނުފުއްދޭހާ ނަދުރު ބުނެ، އަމިއްލަ ނަފްސު މަަޅީގައި ޖެހުން ހުއްޓާލާނެއެވެ.