ވޭތުވެދިޔަ 50 އަހަރުގެ ތެރޭގައި، ހަމުގެ ކެންސަރު ޖެހޭ މިންވަރު އިތުރުވުމާ ގުޅިގެން، ސިއްހީ މާހިރުންގެ ވިސްނުން ވަނީ ބޮޑު ބަދަލަކަށް އައިސްފައެވެ. އާންމު ސިއްހަތާ ބެހޭ ކެމްޕޭންތަކުގައި އިރުގެ އަވިން ރައްކާތެރިވުމަށާއި، 'ސަންސްކްރީން' ބޭނުންކުރުމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ބާރުއަޅަމުންދެއެވެ. މިއަދުވެސް، މާގިނައިން އަވީގައި އުޅުމަކީ ހަމުގެ ކެންސަރަށް އޮތް ބޮޑު ނުރައްކަލެއްކަން ހޯދުންތަކުން ދައްކައެވެ.

ނަމަވެސް، ފަހުގެ ދިރާސާތަކުން ދައްކާގޮތުގައި "މެދުމިނުގެ" މިންވަރަކަށް އަވީގައި އުޅުމަކީ ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމަށާއި، ވިޓަމިން-ޑީ ލެވެލް މަތިކުރުމަށާއި، ދިފާއީ ނިޒާމު ވަރުގަދަކުރުމަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން ރާއްޖެ ފަދަ އަވިގަދަ ގައުމެއްގައި، އަވީގެ ނުރައްކަލުން ސަލާމަތްވެ ހުރެ، އޭގެ ފައިދާ އެންމެ ފުރިހަމައަށް ހޯދޭނީ ކިހިނެއްތޯ ބަލާލުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ.

އަވީގައި އުޅުމުގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ފައިދާއަކީ ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ވިޓަމިން-ޑީ އުފެއްދުމަށް އެހީތެރިވެދިނުމެވެ. މިއީ ކަށިތަކާއި މަސްތަކުގެ ދުޅަހެޔޮކަމަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި މާއްދާއެކެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާގޮތުގައި ވިޓަމިން-ޑީ މަތިވުމުން ކެންސަރު ޖެހުމުގެ ފުރުސަތު ކުޑަވެ، ހަކުރުބަލީގެ ނުރައްކާ ކުޑަކޮށްދެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، އިރުގެ އަލީގައި ހުންނަ 'ޔޫ.ވީ.އޭ' ދޯދިތައް ހަމުގައި ޖެހުމުން 'ނައިޓްރިކް އޮކްސައިޑް' ދޫކޮށްލައެވެ. މީގެ ސަބަބުން ލޭހޮޅިތައް ފުޅާވެ، ލޭގެ ޕްރެޝަރު ދަށްވެ، ހާޓް އެޓޭކާއި ސްޓްރޯކް ޖެހުމުގެ ފުރުސަތު ކުޑަކޮށްދެއެވެ.

ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ސިޑްނީގެ ޕްރޮފެސަރ ރެބެކާ މޭސަން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި، އެކަށީގެންވާ ވަރަށް ވިޓަމިން-ޑީ ލިބުމަކީ ހަށިގަނޑުގެ ދިފާއީ ނިޒާމު ހަމަ މަގަށް އަޅުވައިދޭ ކަމެކެވެ. އަދި ހެނދުނުގެ އަވީގައި ހުންނަ 'ބްލޫ ލައިޓް' ގެ ސަބަބުން ނިދުމުގެ ހޯރމޯން 'މެލަޓޯނިން' މަދުކޮށް، ހަށިގަނޑު ހޭލައްވާލައި، ހަނދާންގަދަކުރުމަށާއި ސިކުނޑީގެ މަސައްކަތްތަކަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ.

ދުވާލު ގާތްގަނޑަކަށް 1.5 ގަޑިއިރު އަވީގައި ހޭދަކުރުމަކީ އަލްޒައިމާ ނުވަތަ ހަނދާން ނެތޭ ބަލިން ރައްކާތެރިކޮށްދޭ ކަމެއް ކަމަށް 360,000 މީހުން ބައިވެރިވި ދިރާސާއަކުން ދައްކައެވެ.

މިކަން ބިނާވެފައިވަނީ މީހާގެ އުމުރާއި، ހަމުގެ ކުލައާއި، އުޅޭ ސަރަހައްދުގެ މައްޗަށެވެ. މާހިރުން ލަފާދެނީ ގިނަވަގުތު އަވީގައި އުޅުމުގެ ބަދަލުގައި، ކުރު ވަގުތުކޮޅަކަށް ގިނަގިނައިން އަވީގައި އުޅުމަށެވެ. ރާއްޖެ ފަދަ ޔޫ.ވީ އިންޑެކްސް މަތި ސަރަހައްދުތަކުގައި، ހަމުގެ ކުލަ އަލި މީހުން ހަފްތާއަކު ތަންކޮޅެއް ގިނަ ދުވަހު، މަދު މިނެޓްކޮޅަކު އަވީގައި އުޅުމުން ފުދެއެވެ. ނަމަވެސް ހަމުގެ ކުލަ ކަޅު ނުވަތަ މުށި މީހުން، ހަމުގައި ހުންނަ މެލަނިންގެ ސަބަބުން ވިޓަމިން-ޑީ އުފެއްދުމަށް ގިނަވަގުތު (ގާތްގަނޑަކަށް 25 މިނެޓް) އަވީގައި ހޭދަކުރަން ޖެހެއެވެ. ދުވާލުގެ އެކި ވަގުތުތަކަށް މި ވަގުތު ބަހާލުން ރަނގަޅެވެ.

އެންމެ ފައިދާހުރި އަވީގެ ދޯދިތައް ލިބެނީ މެންދުރުގެ ވަގުތުގައެވެ. ނަމަވެސް މި ވަގުތަކީ ހަމުގެ ކެންސަރުގެ ނުރައްކާވެސް އެންމެ ބޮޑު ވަގުތު ކަމުން، މަދު މިނެޓްކޮޅަކަށް އަވީގައި އުޅުމަށްފަހު އަވިން ރައްކާތެރިވުން މުހިންމެވެ.

މާގިނައިން އަވީގައި އުޅުމަކީ ވިޓަމިން-ޑީ އިތުރުވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އޭގެ ސަބަބުން ހަންގަނޑު އެނދުމާއި، ތިިކިޖެހުމާއި، ހަންގަނޑު މުސްކުޅިވުމުގެ އިތުރުން ހަމުގެ ކެންސަރަށް މަގުފަހިވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ލޮލުގެ ފެނުމަށް ބަދަލު އައުމާއި 'ކެޓަރެކްޓް' (ލޮލަށް ފުސް އެރުން) ފަދަ ބަލިތައް ޖެހެއެވެ. އެހެންކަމުން، އަވީގައި އުޅޭއިރު 'ޔޫ.ވީ 400' ލެންސް ހުންނަ އަވިއައިނު އެޅުމަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ.

ދުނިޔޭގެ މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާއެކު، ދުނިޔެ ހޫނުވެ އިރުގެ ދޯދިތައް ބިމަށް ފޯރާ މިންވަރު ވަނީ އިތުރުވެފައެވެ. މީގެ ސަބަބުން ހަމުގެ ކެންސަރު ޖެހޭ މިންވަރު ދަނީ އިތުރުވަމުންނެވެ. ވަކިން ހާއްސަކޮށް، ކުޑަކުދިންނާއި ޒުވާން އުމުރުގައި އަވިން ރައްކާތެރިވުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. ސަބަބަކީ އުމުރުގެ ފުރަތަމަ 20 އަހަރު އަވީގައި އުޅޭ މިންވަރުން، ފަހުން ހަމުގެ ކެންސަރު ޖެހުމުގެ ފުރުސަތު ކަނޑައެޅޭތީއެވެ.

އަވީގެ ފައިދާ ހޯދުމަށްޓަކައި މުޅި ދުވަހު އަވީގައި އުޅޭކަށް ނުޖެހެއެވެ. ރާއްޖެ ފަދަ ގައުމެއްގައި، އާދައިގެމަތިން ބޭރުގައި އުޅޭއިރު ލިބޭ އަލިންވެސް ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ މިންވަރު ލިބިދާނެއެވެ. އެންމެ މުހިންމީ އަމިއްލަ ހަމުގެ ކުލައާއި ބާވަތަށް ބަލައިގެން، ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅުތަކާއެކު (ކުޑަ، ތޮފި، ސަންސްކްރީން އަދި އަވިއައިނު ބޭނުންކޮށްގެން) މެދުމިނަކަށް އަވީގެ ބޭނުން ހިފުމެވެ.