މަދީނާ ޔުނިވާސިޓީ
މަދީނާ ޔުނިވާސިޓީ
ދުނިޔެ 01 Nov 2026 | 09:07

މަދީނާ އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީން މަނާކުރި ކަމަށް ބުނާ ލިޔުންތެރިންގެ ލިސްޓެއްގައި މަޝްހޫރު ޢިލްމުވެރިންތަކެއް

ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާގެ މަދީނާ އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީގެ ލައިބްރަރީގައި މަނާކޮށްފައިވާ ފޮތްތައް ކަމަށް ބުނެ، ދާދިފަހުން ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ދައުރުވާން ފެށި ލިޔުމެއްގައި އިސްލާމީ ދުނިޔޭގެ މަޝްހޫރު ގިނަ ޢިލްމުވެރިންތަކެއް ހިމެނިފައިވާތީ ގިނަ ބައެއްގެ ސަމާލުކަން ހުއްޓިއްޖެއެވެ.

ޔުނިވަރސިޓީގެ ލައިބްރަރީ އެފެއާޒް ޑިޕާޓްމަންޓްގެ ލިޔުމެއްގެ ގޮތުގައި އާއްމުވެފައިވާ "މަނާކުރެވިފައިވާ ލިޔުންތެރިންގެ ލިސްޓު" (قائمة بأسماء المؤلفين الممنوعين) ގެ ނަމުގައި ދައުރުވަމުންދާ މި ލިޔުމުގައި ގާތްގަނޑަކަށް 100 އެއްހާ ލިޔުންތެރިންގެ ނަން ހިމަނާފައިވެއެވެ. މި ލިސްޓުގައި އުސްތާޛު އަބުލް ޙަސަން ޢަލީ ނަދްވީ، އަބުލް އަޢުލާ މައުދޫދީ، ސައްޔިދު ޤުޠުބު، މާލިކް އިބްނު ނަބީ، ޔޫސުފުލް ޤަރަޟާވީ އަދި މުޙައްމަދު އަލްޣަޒާލީ ފަދަ ބޭފުޅުން ހިމެނެއެވެ.

މި ލިޔުމުގެ ފޮޓޯއެއް ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ހިއްސާކުރައްވައި، ސަޢޫދީގެ ދިރާސާވެރިއެއް އަދި އިންސާނީ ޙައްޤުތަކަށް މަސައްކަތްކުރައްވާ ޢަބްދުالله އަލްޢައުދާ ވަނީ މިކަމާ ގުޅޭގޮތުން ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރައްވާފައެވެ.

ނަމަވެސް، މި ލިޔުމަކީ އަސްލެއް ކަމެއް އަދި މި ފިޔަވަޅުތަކުގެ ތަފްޞީލެއް މިނިވަން އެއްވެސް ފަރާތަކުން މިހާތަނަށް ކަށަވަރުކޮށްދީފައެއް ނުވެއެވެ. އަދި ޔުނިވަރސިޓީން މިފަދަ ލިސްޓެއް ރަސްމީކޮށް ފާސްކޮށްފައިވޭތޯ ނުވަތަ މިއީ ވަކިވަކި ފޮތްތަކަކަށް އަމާޒުކޮށްފައިވާ ކަމެއްތޯ، ނުވަތަ މި ލިޔުންތެރިންގެ ހުރިހާ ފޮތްތަކެއް މަނާކުރި ކަމެއްތޯ އަދި ސާފުވާގޮތެއް ނުވެއެވެ.

ލިސްޓުގައި ހިމެނޭ އެހެނިހެން ފާހަގަކޮށްލެވޭ ޢިލްމުވެރިން

މި ލިސްޓުގައި އިސްލާމީ ދުނިޔޭގެ ތަފާތު ފިކުރުތަކާއި މަދަރުސާތަކަށް ނިސްބަތްވާ އެތައް ބޭފުޅުންނެއް ހިމެނެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި މުޞްޠަފާ އައްސިބާޢީ، ޢަބްދުލްވައްހާބް ޚައްލާފް، ޢަބްދުލްޢަޒީޒް އައްޠަރީފީ، ސަފަރުލް ޙަވާލީ، ސަލްމާން އަލްޢައުދާ، ޢަވަޟް އަލްޤަރްނީ، ޠާރިޤް ރަމަޟާން، މުޙައްމަދު ބާޤިރުއްޞަދްރު، ރާޝިދުލް ޣަންނޫޝީ އަދި ޙަސަނުލް ބަންނާ ފަދަ ބޭފުޅުން ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ.

މި ލިޔުންތެރިންނަކީ އިސްލާމީ ފިކުރާއި، ޢިލްމީ ދިރާސާތަކަށާއި، އިޖުތިމާޢީ އިޞްލާޙީ ޙަރަކާތްތަކަށް ވަރަށް ބޮޑު ނުފޫޒެއް ފޯރުވާފައިވާ ބޭފުޅުންނެވެ. އަދި އިންޑިއާ، ޕާކިސްތާން އަދި ދެކުނު އޭޝިއާގެ އިތުރުން މުޅި އިސްލާމީ ދުނިޔޭގައިވެސް އެބޭފުޅުންގެ ފޮތްތައް ފުޅާދާއިރާއެއްގައި ކިޔަވައި ބަހުސްކުރެވެމުންދެއެވެ.

ޚާއްޞަކޮށް، އައްޝައިޚް އަބުލް ޙަސަން ޢަލީ ނަދްވީ އަދި އަބުލް އަޢުލާ މައުދޫދީ ފަދަ ބޭފުޅުންގެ ނަންތައް މި ލިސްޓުގައި ހިމެނުމުން ގިނަ ބަޔަކު ވަނީ ސުވާލު އުފައްދާފައެވެ. އެއީ އެ ދެބޭފުޅުންނަކީ މަދީނާ ޔުނިވަރސިޓީ އުފެދިގެން އައި ދުވަސްވަރު އެ ޔުނިވަރސިޓީއާ ވަރަށް ގާތް ގުޅުމެއް އޮތް އަދި އިސްލާމީ ދުނިޔެއަށް ކޮށްދެއްވި ޚިދުމަތްތަކުގެ އަގުވަޒަންކޮށް، ސަޢޫދީގެ ޝަރަފުވެރި "ކިންގް ފައިޞަލް އިންޓަނޭޝަނަލް ޕްރައިޒް ފޯރ ސަރވިސް ޓު އިސްލާމް" ހާސިލުކުރައްވާފައިވާ ދެ ބޭފުޅުންނަށް ވާތީއެވެ.

ޔުނިވަރސިޓީގެ ތާރީޚުގައި އެހާ މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރެއްވި ބޭފުޅުންތަކެއްގެ ފޮތްތައް މަނާކުރަން ނިންމި ކަމަށް ބުނާ ބުނުމަކީ ބޮޑު ފުށުއެރުމެއްގެ ގޮތުގައި މުޙައްލިލުން ސިފަކުރެއެވެ. މި މައްސަލައިގައި މަދީނާ ޔުނިވަރސިޓީގެ ރަސްމީ ބަހެއް އަދި މިހާތަނަށް ލިބިފައެއް ނުވެއެވެ.

މި ލިޔުން ކަމުދިޔަނަމަ، ލައިކެއް ދެއްވާ

ކޮމެންޓް ކުރޭ

ކޮމެންޓްތައް މޮޑަރޭޓް ކުރެވޭނެއެވެ.

ކޮމެންޓްސް

މިހާތަނަށް ކޮމެންޓެއް ނެތް

ގުޅޭ ލިޔުންތައް

މުސްލިމުންގެ އާބާދީ ކްރިސްޓިއަނުންނަށްވުރެ އިތުރުވާނެ ކަމަށް ލަފާކުރުމުން، ކްރިސްޓިއަނުން ކައިވެނިކޮށް ގިނައިން ދަރިން ހޯދުމަށް ގޮވާލައިފި
22 Nov 2026 ދުނިޔެ

މުސްލިމުންގެ އާބާދީ ކްރިސްޓިއަނުންނަށްވުރެ އިތުރުވާނެ ކަމަށް ލަފާކުރުމުން، ކްރިސްޓިއަނުން ކައިވެނިކޮށް ގިނައިން ދަރިން ހޯދުމަށް ގޮވާލައިފި

2035 ވަނަ އަހަރު އަންނަންވާއިރަށް ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބޮޑު އާބާދީ އޮތް ދީނަކަށް އިސްލާމްދީން ވެގެންދާނެ ކަމަށް ދިރާސާއަކުން ދެއްކުމާ ގުޅިގެން، ކައިވެނިކޮށް ގިނައިން ދަރިން ހޯދުމަށް އެމެރިކާގެ ކުރީގެ ވައިޓް ހައުސް ޕްރެސް ސެކްރެޓަރީ ކެރޮލައިން ލީވިޓް ކްރިސްޓިއަނުންނަށް ގޮވާލައިފިއެވެ.

އިސްރާއީލުގައި ސަރުކާރެއް އެކުލަވާލުމަށް އައިޒެންކޮޓް، ނަތަންޔާހޫގެ ލިކުޑް ޕާޓީއަށް މަޝްވަރާއަށް ދައުވަތު ދީފި
22 Nov 2026 ދުނިޔެ

އިސްރާއީލުގައި ސަރުކާރެއް އެކުލަވާލުމަށް އައިޒެންކޮޓް، ނަތަންޔާހޫގެ ލިކުޑް ޕާޓީއަށް މަޝްވަރާއަށް ދައުވަތު ދީފި

އިސްރާއީލުގެ އާ ސަރުކާރެއް އެކުލަވާލުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ހަވާލުކުރެވިފައިވާ ކުރީގެ އަސްކަރީ ވެރިޔާ ގާޑީ އައިޒެންކޮޓް، ބެންޖަމިން ނަތަންޔާހޫގެ ކަނާތުފިޔައިގެ ލިކުޑް ޕާޓީއާ އެކު ކޯލިޝަން މަޝްވަރާތައް ފެށުމަށް ދައުވަތު ދީފިއެވެ.

ދީނީ އަދި ރޫޙާނީ ކަންކަމަށް އިސްކަންދޭ އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންގެ ދިރިއުޅުން، ދީނާ ދުރުމީހުންނަށްވުރެ މާ އުފާވެރި: ދިރާސާ
22 Nov 2026 ދުނިޔެ

ދީނީ އަދި ރޫޙާނީ ކަންކަމަށް އިސްކަންދޭ އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންގެ ދިރިއުޅުން، ދީނާ ދުރުމީހުންނަށްވުރެ މާ އުފާވެރި: ދިރާސާ

އުމުރުން ދުވަސްވާއިރު ދީނީ އަދި ރޫޙާނީ ކަންކަމަށް ލޯބިކުރާ މީހުންނަށް ދިރިއުޅުމުގައި ލިބޭ އުފާވެރިކަމާއި، ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު މާ ބޮޑަށް ރަނގަޅު ކަމަށް ބައިނަލްއަޤްވާމީ ފެންވަރުގައި ކުރެވުނު ދިރާސާއަކުން ދައްކައިފިއެވެ.

ޔަމަނުގެ ދެ ސަރަހައްދަކަށް ސައުދީން ހަމަލާދީފި
21 Nov 2026 ދުނިޔެ

ޔަމަނުގެ ދެ ސަރަހައްދަކަށް ސައުދީން ހަމަލާދީފި

އަލް މަސީރާ ޓީވީން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ސައުދީން ހަމަލާދީފައިވަނީ ޔަމަނުގެ ތައީޒްގައި ހުންނަ ދެ ސަރަހައްދަކަށެވެ.

ހޫޘީންނާ ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމަކުރާ ސަޢުދީ ކޯލިޝަންގެ ކޮމާންޑަރު މަގާމުން ވަކިކޮށްފި
17 Nov 2026 ދުނިޔެ

ހޫޘީންނާ ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމަކުރާ ސަޢުދީ ކޯލިޝަންގެ ކޮމާންޑަރު މަގާމުން ވަކިކޮށްފި

ޔަމަނުގައި އީރާނުގެ ތާޢީދު އޮންނަ ހޫޘީ ހަނގުރާމަވެރިންނާ ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމަކުރަމުންދާ ސަޢޫދީ ކޯލިޝަން ފައުޖުތަކުގެ އިސް ކޮމާންޑަރުގެ މަޤާމުން ލެފްޓިނެންޓް ޖެނެރަލް ފަހަދު ބިން ޙަމަދު އަލްސަލްމާން ވަކިކޮށް، އެ މަޤާމަށް އައު ބޭފުޅަކު ޢައްޔަންކޮށްފިއެވެ.

މަސްޖިދުލް ޙަރަމަށް ޒިޔާރަތްކުރާ ކުޑަކުދިންނާއި އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންގެ ރައްކާތެރިކަމަށް ހާއްސަ ބޭންޑެއް
15 Nov 2026 ދީން

މަސްޖިދުލް ޙަރަމަށް ޒިޔާރަތްކުރާ ކުޑަކުދިންނާއި އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންގެ ރައްކާތެރިކަމަށް ހާއްސަ ބޭންޑެއް

މި ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދެނީ ޙަރަމްފުޅުގައި ގާއިމުކޮށްފައިވާ "ގެސްޓް ކެއަރ ސެންޓަރު" ތައް މެދުވެރިކޮށް ހިލޭސާބަހަށެވެ. މި ބްރޭސްލެޓްތަކުގައި އެ މީހަކީ ކާކުކަން އަންގައިދޭ މުހިންމު މަޢުލޫމާތާއި ގުޅޭނެ ނަންބަރުތައް ހިމަނާފައި ހުރެއެވެ.

ސައުދީން 9 މިސައިލާއި ޑްރޯން ވައްޓާލައިފި؛ މައްކާ ސަރަހައްދަށް ބައެއް ބައިތައް ވެއްޓުނު
12 Nov 2026 ދުނިޔެ

ސައުދީން 9 މިސައިލާއި ޑްރޯން ވައްޓާލައިފި؛ މައްކާ ސަރަހައްދަށް ބައެއް ބައިތައް ވެއްޓުނު

ކޯލިޝަނުގެ ތަރުޖަމާނު މޭޖަރ ޖެނެރަލް ތުރްކީ އަލްމާލިކީ ނެރުއްވި ބަޔާނެއްގައި ވިދާޅުވީ، ހުއްޓުވި ހަމަލާތަކުގެ ތެރޭގައި ރިޔާދު، މައްކާ އަދި ސައުދީގެ ދެކުނާއި އިރުމަތީ ސަރަހައްދުތަކަށް އަމާޒުކޮށްފައިވާ ދެ ބެލިސްޓިކް މިސައިލާއި، ތިން ކްރޫޒް މިސައިލްގެ އިތުރުން ހަތަރު ޑްރޯން ހިމެނޭ ކަމަށެވެ.

އިންޑޮނޭޝިޔާގެ ބިންހެލުމުގައި ހާލުގައި ޖެހުނު ފަރާތްތަކަށް ސައުދީން އެހީ ފޯރުކޮށްދޭން ފަށައިފި
07 Nov 2026 ދުނިޔެ

އިންޑޮނޭޝިޔާގެ ބިންހެލުމުގައި ހާލުގައި ޖެހުނު ފަރާތްތަކަށް ސައުދީން އެހީ ފޯރުކޮށްދޭން ފަށައިފި

އިންޑޮނޭޝިޔާގެ ފްލޮރެސް ޖަޒީރާއަށް އައި ބާރުގަދަ ބިންހެލުމާ ގުޅިގެން ހާލުގައި ޖެހުނު މީހުންނަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ގޮތުން، ސައުދީ އަރަބިއްޔާއިން ކުއްލި އެހީގެ ފުރަތަމަ މަރުހަލާގެ މަސައްކަތްތައް ރަސްމީކޮށް ފަށައިފިއެވެ.