ޕެސިފިކް ކަނޑުގެ ކުޑަ ޖަޒީރާ ޤައުމެއް ކަމަށްވާ ފީޖީގައި އެޗްއައިވީ ޖެހޭ މީހުންގެ އަދަދު އިންތިހާއަށް އިތުރުވަމުން ދިޔުމާ ގުޅިގެން، އެ ޤައުމުގައި ޤައުމީ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ޙާލަތު އިޢުލާންކޮށްފިއެވެ.

މިއާއެކު، ބަލި ދެނެގަތުމަށް ޓެސްޓުކުރުމާއި، ފަރުވާ ދިނުމުގެ އިތުރުން ރައްކާތެރިކަމުގެ ޚިދުމަތްތައް ފުޅާކުރުމަށް އެ ޤައުމުގެ ސަރުކާރުން ވަނީ ފަށާފައެވެ.

އާބާދީގައި އެއް މިލިއަނަށް ވުރެ މަދު މީހުން ދިރިއުޅޭ ފީޖީގެ ބޮޑެތި މީހުންގެ ތެރެއިން ކޮންމެ 60 މީހަކުން އެކަކީ މިހާރު މި ވައިރަސް ހަށިގަނޑުގައި ހުރި މީހެކެވެ. މިއީ މީގެ ފަސް އަހަރު ކުރިން ކޮންމެ 167 މީހަކުން އެކަކަށް ބަލި ޖެހިފައި ހުރި ނިސްބަތާ އަޅާބަލާއިރު ބޮޑު އިތުރުވުމެކެވެ. މީގެއިތުރުން، މި ބަލީގެ ސަބަބުން ދިމާވާ އެކި ކޮމްޕްލިކޭޝަންތަކުގައި މަރުވާ ޅަކުދިން އަދަދުވެސް އަންނަނީ އިތުރުވަމުންނެވެ.

ފީޖީގެ ހެލްތު މިނިސްޓަރު އެންޓޯނިއޯ ލަލަބަލަވޫ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ހަމައެކަނި 2025 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައިވެސް އަލަށް 2،016 މީހަކަށް އެޗްއައިވީ ޖެހިފައިވާކަން ވަނީ ދެނެގަނެވިފައެވެ. އަދި މިހާރު އޮތް ޙާލަތަކީ އާދައިގެ ގޮތަކަށް ބަލިމަޑުކަމަކާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތްކޮށްގެން ހައްލުވާން އޮތް ޙާލަތެއް ނޫން ކަމަށްވެސް އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.

ޞިއްޙީ މާހިރުންނާއި ޖަމްޢިއްޔާތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި މި ބަލިމަޑުކަން ހަލުވިކަމާއެކު ފެތުރެން މައިގަނޑު ސަބަބަކަށް ވެފައިވަނީ މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރުން އިތުރުވުމާއި، ރައްކާތެރިނޫން ގޮތުގައި ޖިންސީ ގުޅުން ހިންގުމާއި، ސިރިންޖު ބޭނުންކޮށްގެން މަސްތުވާތަކެތި ޙިއްޞާކުރުމުގެ އިތުރުން "ބްލޫޓޫތިންގ" ފަދަ ނުރައްކާތެރި އާދަތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ. "ބްލޫޓޫތިންގ" އަކީ މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކޮށްގެން މަސްތުވެފައި ހުންނަ މީހެއްގެ ހަށިގަނޑުން ލޭ ނަގައި، އެހެން މީހެއްގެ ހަށިގަނޑަށް ޖަހައިގެން މަސްތުވުމަށް ކުރާ ނުރައްކާތެރި ކަމެކެވެ. މިއީ އަގުހެޔޮކޮށް މަސްތުވުމަށާއި، ފީޖީގައި ސިރިންޖު ލިބުން ދަތިވުމުގެ ސަބަބުން މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރާ ފަރާތްތަކުން ކުރަމުން އަންނަ ކަމެކެވެ.

މި ކާރިސާއާ ދެކޮޅަށް ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ ގޮތުން ފީޖީ ސަރުކާރުން ވަނީ ސާފު ސިރިންޖާއި ތޫނު ކަށި ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ޕްރޮގްރާމެއް ތަޢާރަފުކުރުމަށް ނިންމާފައެވެ. މި ޕްރޮގްރާމް ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށްޓަކައި ޤާނޫނަށް ގެންނަންޖެހޭ އިޞްލާޙުތައް ޤާނޫނުހަދާ މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅާނެ ކަމަށް މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވިއެވެ. މީގެއިތުރުން، ލަދުވެތިކަމާއި ބިރުވެރިކަން އެއްކައިރިކޮށް، ގިނަބަޔަކު ޓެސްޓު ކުރުމަށް މިނިސްޓަރު ވަނީ އިލްތިމާސްކުރައްވާފައެވެ.

ޔޫއެންއެއިޑްސްގެ ތަފާސްހިސާބުތައް ދައްކާގޮތުން، 2025 ވަނަ އަހަރު ފީޖީގައި އެޗްއައިވީ ޖެހިފައިވާ 9،100 އެއްހާ މީހުންގެ ތެރެއިން ބަލި ހުރިކަން އެނގެނީ އެންމެ 39 އިންސައްތަ މީހުންނަށެވެ. އަދި ފަރުވާ ހޯދަމުން ދަނީ އެންމެ 22 އިންސައްތަ މީހުންނެވެ. މިއީ ދުނިޔޭގެ އެވްރެޖް ކަމަށްވާ 78 އިންސައްތައާ އަޅާބަލާއިރު ވަރަށް ދަށް އަދަދެކެވެ.

ފީޖީގެ ނޭޝަނަލް އެޗްއައިވީ ރެސްޕޮންސް ޓާސްކްފޯސްގެ އިސްވެރިޔާ ޖޭސަން މިޗެލް ވިދާޅުވީ، މި ބަލިމަޑުކަން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް ފަސް އަހަރަށް ވުރެ ގިނަ ދުވަސް ނަގާނެ ކަމަށެވެ. އަދި މި ކަމުގެ ސަބަބުން އެ ޤައުމުގެ ޞިއްޙީ ނިޒާމަށް ބޮޑު ބުރައެއް އުފުލަން ޖެހިފައިވާ ކަމަށްވެސް އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.

ފީޖީން ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ޙާލަތު އިޢުލާންކުރި ކުރުމަށް ޔޫއެންއެއިޑްސް އިން ވަނީ މަރުޙަބާ ކިޔާފައެވެ. އެ ޖަމާޢަތުގެ އެގްޒެކެޓިވް ޑިރެކްޓަރު ވިނީ ބިޔާނިމާ ވިދާޅުވީ، މިއީ އެއިޑްސް ބަލި އަދިވެސް ނުނިމޭކަން ދުނިޔެއަށް ހަނދާންކޮށްދޭ އަދި ކުއްލި ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅަންޖެހިފައިވާ މުހިންމު ދަނޑިވަޅެއް ކަމަށެވެ.