ހަނިމާދޫ ބައިނަލްއަޤުވާމީ ވައިގެ ބަނދަރު: ކުޑަ އެއާސްޓްރިޕަކުން އުތުރުގެ އެންމެ ބޮޑު ވައިގެ ބަނދަރަށް

ދިވެހިރާއްޖޭގެ އުތުރުގެ ރައްޔިތުން އެތައް ޒަމާނެއް ވަންދެން ދެކެމުން އައި ތަރައްޤީގެ ފޮނި ހުވަފެންތަކާ ގުޅިފައިވާ އެންމެ މުހިންމު ބިނާއަކީ ހދ. ހަނިމާދޫ ބައިނަލްއަޤުވާމީ ވައިގެ ބަނދަރެވެ. ޒަމާންތަކެއް ވަންދެން ކުޑަ ޑޮމެސްޓިކް އެއާސްޓްރިޕެއްގެ ގޮތުގައި އޮތް މި ވައިގެ ބަނދަރު، ޒަމާނީ ބައިނަލްއަޤުވާމީ ފެންވަރަށް ތަރައްޤީވެގެން ދިއުމަކީ މުޅި ސަރަޙައްދުގެ އިޤްތިޞާދީ އަދި އިޖުތިމާޢީ މަންޒަރު ބަދަލުކޮށްލި އިންޤިލާބީ ފިޔަވަޅެކެވެ. މިއީ އެކަހެރިވެފައި އޮތް ސަރަޙައްދެއް، ޤައުމީ އަދި ބައިނަލްއަޤުވާމީ ފެންވަރުގެ އިޤްތިޞާދީ ހަބަކަށް ބަދަލުވެގެންދިޔަ ގޮތުގެ ފުރިހަމަ މިސާލެކެވެ.

ތާރީޚީ ފެށުން: އެތެރޭގެ އުދުހުންތަކުގެ މައި މަރުކަޒެއްގެ ގޮތުގައި

ހަނިމާދޫ ވައިގެ ބަނދަރުގެ ބިންގާ އެޅުނީ ރައީސް މައުމޫން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމުގެ ވެރިކަމުގައެވެ. މި ވައިގެ ބަނދަރު ރަސްމީކޮށް ހުޅުވުނީ 1990 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޫބަރު މަހުގެ 28 ވަނަ ދުވަހުއެވެ. މިއީ އައްޑޫ ގަން އެއާޕޯޓާއި، ކައްދޫ އެއާޕޯޓަށް ފަހު ރާއްޖޭގައި ހުޅުވުނު ތިންވަނަ ޑޮމެސްޓިކް ވައިގެ ބަނދަރެވެ. މާލެއާ ދުރުގައި އޮންނަ އުތުރުގެ އަތޮޅުތަކުގެ ގުޅުން ބަދަހިކުރުމުގެ މަޤުޞަދުގައި އެޅި މި ވައިގެ ބަނދަރުގެ ފުރަތަމަ ރަންވޭގެ ދިގުމިނަކީ 1.2 ކިލޯމީޓަރެވެ. އެ ރަންވޭ ފަރުމާކުރެވިފައިވަނީ ހަމައެކަނި ކުދި ޕްރޮޕެލާ ބޯޓުފަހަރަށް ޚިދުމަތް ދެވޭ ގޮތަށެވެ.

މި ވައިގެ ބަނދަރުގެ ސަބަބުން އުތުރުގެ ރައްޔިތުން މާލެއަށް ކުރަމުން އައި ދިގު، ބުރަ ކަނޑުދަތުރުތަކަށް ނިމުމެއް އައިސް، ދަތުރުގެ ވަގުތު ކުރުވެ، ސަރަޙައްދީ އިންފްރާސްޓްރަކްޗާއަށް ބޮޑު ކުރިއެރުމެއް ލިބުނެވެ.

ރާއްޖޭގެ އެހެން ގިނަ ވައިގެ ބަނދަރުތަކާ ޚިލާފަށް ހަނިމާދޫ ވައިގެ ބަނދަރު ޚާއްޞަވާ އަނެއް ސަބަބަކީ، އެއީ މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށެއްގައި ޤާއިމުކުރެވިފައިވާ ބަނދަރަކަށް ވުމެވެ.

ބައިނަލްއަޤުވާމީ ދަރަޖައަށް ބަދަލުވުން

ހަނިމާދޫ ވައިގެ ބަނދަރުގެ ތާރީޚުގައި ފާހަގަކޮށްލެވޭ މުހިންމު އަހަރަކީ 2012 ވަނަ އަހަރެވެ. އެ އަހަރު މި ބަނދަރަށް ބައިނަލްއަޤުވާމީ ދަރަޖަ ލިބިގެންދިޔައެވެ. އެގޮތުން 2012 ވަނަ އަހަރުގެ ފެބްރުއަރީ މަހުގެ 2 ވަނަ ދުވަހު އިންޑިއާގެ ތިރުވަނަންތަޕޫރަމުން ފުރަތަމަ ބައިނަލްއަޤުވާމީ ފްލައިޓް މި ވައިގެ ބަނދަރަށް ޖެއްސިއެވެ. ނަމަވެސް، އެ ދުވަސްވަރު މި ޚިދުމަތް އޮތީ ހަފުތާއަކު އެއް ފްލައިޓުގެ މިންވަރަށް ލިމިޓުވެފައެވެ.

އުތުރުގެ އަތޮޅުތަކުގައި ފަތުރުވެރިކަމުގެ ބޮޑެތި ވަސީލަތްތަކާއި ރިޒޯޓުތަކާއި ގެސްޓްހައުސްތައް ހުރި ނަމަވެސް، ސީދާ ވައިގެ ދަތުރުފަތުރުގެ މަގު ފަހިވެފައި ނެތުމުން ފަތުރުވެރިކަމަށް އެދެވޭ ކުރިއެރުމެއް ނުލިބުނެވެ. ބައިނަލްއަޤުވާމީ ފަތުރުވެރިން މާލެ މަގުން އުތުރަށް ދަތުރުކުރަން ޖެހުމުން ކުރަންޖެހޭ ޚަރަދު އިންތިހާއަށް ބޮޑުވިއެވެ. އެހެންކަމުން ބައިނަލްއަގުވާމީ ދަތުރުތައް ފެށުން ވެގެން ދިޔައީ މައްސަލަ ކުޑަ ނަމަވެސް ހައްލެއް ލިބިގެން ދިޔަ ކަމަކަށެވެ.

ބޮޑު ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢު

ހަނިމާދޫ ވައިގެ ބަނދަރު ޒަމާނީ ފެންވަރަކަށް ބޮޑުކުރުމުގެ މެގަ-ޕްރޮޖެކްޓް ފެށިގެން ދިޔައީ ކުރީގެ ރައީސް އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙުގެ ސަރުކާރުގައެވެ. މި މަޝްރޫޢަށް ފައިސާ ހަމަޖެއްސީ 2019 ވަނަ އަހަރު ދިވެހި ސަރުކާރާއި އިންޑިއާގެ އެގްޒިމް ބޭންކާ ދެމެދު ސޮއިކުރެވުނު 800 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ލައިން އޮފް ކްރެޑިޓްގެ ދަށުންނެވެ. އެ މަސައްކަތް 136.6 މިލިއަން ޑޮލަރަށް ހަވާލުކުރެވުނީ އިންޑިއާގެ ޖޭ.އެމް.ސީ ޕްރޮޖެކްޓްސް ކުންފުންޏާއެވެ.

މި މަޝްރޫޢުގެ ޢަމަލީ މަސައްކަތް 2023 ވަނަ އަހަރުގެ ޖެނުއަރީ މަހު ފެށުނުއިރު، ޑިޒައިން މަރުޙަލާ ލީޑުކުރީ އެއާޕޯޓް އޮތޯރިޓީ އޮފް އިންޑިއާއިންނެވެ. ބައިނަލްއަޤުވާމީ ޑިޒައިން މުބާރާތުން ކާމިޔާބު ހޯދީ "ސޮމްނިއަމް ލަންޑަން ސްޓޫޑިއޯ ޑީއާރްއޭ" އަދި "މެއިންހާޓް ގްރޫޕު" ގުޅިގެންނެވެ.

މަސައްކަތުގެ ދުވެލި އަވަސްކުރުމާއި އިފުތިތާޙުކުރުން

ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު 2023 ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެމްބަރު މަހު ވެރިކަމާ ހަވާލުވެވަޑައިގެންނެވިއިރު މި މަޝްރޫޢު އޮތީ ކުރީކޮޅުގެ މަރުޙަލާތަކުގައެވެ. މަސައްކަތުގެ ދުވެލި ލަސްވުމުގެ ސަބަބުން ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި އޮތް ކަންބޮޑުވުންތަކަށް ޙައްލެއް ހޯއްދަވައިދެއްވުމަށް، ސަރުކާރުން މަސައްކަތުގެ ދުވެލި އެތައް ގުނައަކަށް ހަލުވިކުރެއްވިއެވެ.

މަޝްރޫޢުގެ މުހިންމު ލަނޑުދަނޑިތައް:

28 ޖެނުއަރީ 2024: އައު ރަންވޭގެ ފުރަތަމަ 1,200 މީޓަރުގެ ބައި ބޭނުންކުރަން ފެށުން.

15 އޮކްޓޫބަރު 2024: އައު ޓާމިނަލްގެ ޚިދުމަތް ފެށުން.

9 ނޮވެމްބަރު 2025: މުޅި އެއާޕޯޓް ރަސްމީކޮށް އިފުތިތާޙުކުރުން.

ވައިގެ ބަނދަރު ރަސްމީކޮށް ހުޅުވައިދެއްވީ ރައީސް ޑރ. މުޙައްމަދު މުޢިއްޒެވެ. މި ރަސްމިއްޔާތުގައި އިންޑިއާގެ ބޮޑުވަޒީރު ނަރެންދުރަ މޯދީގެ ޚާއްޞަ މަންދޫބެއްގެ ގޮތުން އެ ޤައުމުގެ ސިވިލް އޭވިއޭޝަން ވަޒީރު ކިންޖަރަޕު ރާމް މޯހަން ނައިޑު ބައިވެރިވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ. މި ތާރީޚީ މުނާސަބަތުގައި މޯލްޑިވިއަންގެ އެއާބަސް އޭ 320 މަރުކާގެ ބޯޓެއް 2.46 ކިލޯމީޓަރުގެ އައު ރަންވޭއަށް ޖެއްސިއެވެ. މިއީ ރާއްޖެއާއި އިންޑިއާގެ ޚާރިޖީ ގުޅުމަށް 60 އަހަރު ފުރުން ރަމްޒުކޮށްދިން އިވެންޓެއްވެސް މެއެވެ.

ޒަމާނީ ވަސީލަތްތަކާއި ޚިދުމަތްތައް

ތިން އަހަރެއްހާ ދުވަހުގެ ބުރަ މަސައްކަތަށް ފަހު ތަރައްޤީކުރެވުނު މި ވައިގެ ބަނދަރަކީ ބައިނަލްއަޤުވާމީ މިންގަނޑުތަކަށް ފެތޭ ވަސީލަތްތައް އެކުލެވޭ ތަނެކެވެ:

ރަންވޭ އަދި އޭޕްރަން: 2,465 މީޓަރުގެ ދިގު ރަންވޭއަކީ ބޮއިންގ 737 އަދި އެއާބަސް 320 ފަދަ މެދުފަންތީގެ ބޮޑެތި ބޯޓުފަހަރު ޖެއްސޭ ފެންވަރުގެ ރަންވޭއެކެވެ. އޭޕްރަންގައި އެއްފަހަރާ 9 ބޯޓު ޕާކުކުރެވެއެވެ.

ޓާމިނަލް: މަންޓާ ރޭ (އެންމަޑި) ގެ ބައްޓަމަށް ޑިޒައިންކޮށްފައިވާ މި ޓާމިނަލްގެ ބޮޑުމިނުގައި 10,380 އަކަ މީޓަރު ހުރެއެވެ. ދެ ފަންގިފިލާގެ މި ޢިމާރާތުގެ ތިރީ ފަންގިފިލާ ޑޮމެސްޓިކް ދަތުރުތަކަށް ޚާއްޞަކޮށްފައިވާއިރު، މަތީ ފަންގިފިލާ ޚާއްޞަކޮށްފައިވަނީ ބައިނަލްއަޤުވާމީ ދަތުރުތަކަށެވެ. ކޮންމެ ފަންގިފިލާއެއްގައި 2 ގޭޓު ހިމެނެއެވެ.

އެއިރޯ ބްރިޖު: މިއީ ރާއްޖޭގެ އަތޮޅުތެރޭގެ ވައިގެ ބަނދަރެއްގައި ފަސިންޖަރުން ބޯޓަށް އަރައި ފޭބުމަށް އެއާރޯ ބްރިޖު (ޕެސެންޖަރ ބޯޑިންގ ބްރިޖު) ޤާއިމުކުރެވުނު ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ.

އިތުރު ޚިދުމަތްތައް: ޒަމާނީ ޑިއުޓީ ފްރީ ފިހާރަތަކާއި، ލައުންޖާއި، ތެޔޮ ރައްކާކުރާ ޒަމާނީ ފެސިލިޓީގެ އިތުރުން ކަނޑުމަތީ އުޅަނދުފަހަރާއި ސީޕްލޭން ކައިރިކުރެވޭނެ ޚާއްޞަ ޖެޓީއެއް މި އެއާޕޯޓްގައި ހިމެނެއެވެ.

ކެޕޭސިޓީ: މި ވައިގެ ބަނދަރުން އަހަރެއްގެ މައްޗަށް ގާތްގަނޑަކަށް 1.3 މިލިއަން ފަސިންޖަރުންނަށް ފުރިހަމަ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ޤާބިލުކަން ލިބިފައިވެއެވެ.

އިޤްތިޞާދީ އިންޤިލާބަކަށް މަގުފަހިވުން

ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު ފާހަގަކުރެއްވި ފަދައިން، މި ވައިގެ ބަނދަރަކީ ހަމައެކަނި ވައިގެ ދަތުރުފަތުރުގެ ވަސީލަތެއް ނޫނެވެ؛ މިއީ މުޅި އުތުރުގެ އިޤްތިޞާދީ ބަދަލުގެ ރަމްޒެކެވެ. މި ބައިނަލްއަޤުވާމީ ވައިގެ ބަނދަރުގެ ސަބަބުން ސަރަޙައްދުގެ ފަތުރުވެރިކަމާއި، މަސްވެރިކަމާއި، ދަނޑުވެރިކަމުގެ އިތުރުން ވިޔަފާރީގެ އެތައް ދޮރެއް ހުޅުވިގެންދާނެއެވެ. އަދި މިއީ އިޤްތިޞާދީ ފުރުޞަތުތައް ލާމަރުކަޒީކޮށް، މާލެއަށް ބަރޯސާވާ މިންވަރު ކުޑަކޮށް، ޤައުމީ ފެންވަރުގައި ހަމަހަމަކަމާއެކު ތަރައްޤީ ގެނައުމަށް އެޅުނު ވަރުގަދަ ބިންގަލެކެވެ.

ފަސިންޖަރުންނާއި ވިޔަފާރިވެރިންނަށް ފަސޭހަކޮށްދިނުމުގެ ގޮތުން، ވައިގެ ބަނދަރު ހުޅުވުމާއެކު ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް (ބީއެމްއެލް) ގެ ޑޮލަރު ކައުންޓަރަކާއި، ރުފިޔާ އޭޓީއެމްގެ އިތުރުން ޑޮލަރު އޭޓީއެމްގެ ޚިދުމަތްވެސް ވަނީ ޤާއިމުކުރެވިފައެވެ.

މި ތަރައްޤީގެ ނަތީޖާ ވަރަށް އަވަހަށް ފެންނަން ފެށިއެވެ. އެގޮތުން 2025 ވަނަ އަހަރުގެ ޑިސެމްބަރު މަހުގެ ތެރޭގައި، ހަނިމާދޫ ވައިގެ ބަނދަރުގެ 35 އަހަރުވީ ދިގު ތާރީޚުގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ބައިނަލްއަޤުވާމީ ޕްރައިވެޓް ކޮމާޝަލް ޖެޓެއް ވަނީ ޖައްސާފައެވެ. ޗެކް ރިޕަބްލިކުގެ ވެރިރަށް ޕްރާގުން ސީދާ ދަތުރުކުރި އެ ޖެޓުން، ހައިޑޭވޭ ބީޗް ރިޒޯޓަށް ޗުއްޓީ ހޭދަކުރަން އައި 8 ފަތުރުވެރިން ވަނީ ރާއްޖެއަށް އައިސްފައެވެ. މިއީ މުޅި އުތުރުގެ ލަގްޒަރީ ފަތުރުވެރިކަމަށް އައި އައު ބާބެއްގެ ފެށުމެވެ.

ހދ. ހަނިމާދޫ ބައިނަލްއަޤުވާމީ ވައިގެ ބަނދަރަކީ ކުޑަ، އެތެރޭގެ އުދުހުންތަކުގެ އެއާސްޓްރިޕަކުން ފެށިގެން އައިސް މިއަދު އުތުރުގެ އިޤްތިޞާދީ މައި ދޮރޯށްޓެވެ. މިއީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދަތުރުފަތުރާއި ޢުމްރާނީ ތަރައްޤީގެ ތާރީޚުގައި ލިޔެވިގެންދާނެ ރަން ބޮޅެކެވެ. މާލެއަށް ބަރޯސާނުވެ ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުން ފަތުރުވެރިންނާއި ވިޔަފާރިތައް އުތުރަށް ގެނައުމުގެ ޤާބިލުކަން ލިބުމާއެކު، ހަނިމާދޫ ވައިގެ ބަނދަރު ވެގެންދާނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދު ސިންދަފާތުކޮށް، އުތުރުގެ ރައްޔިތުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު މަތިކޮށްދޭނެ އެންމެ ވަރުގަދަ ވަސީލަތަށެވެ.