ބަޔަކު ވާހަކަދައްކަނީ-
ބަޔަކު ވާހަކަދައްކަނީ-
ދީން 20 Nov 2026 | 12:47

ވާހަކަދައްކާ މީހަކީ ކިތަންމެ ނުބައިނުލަފާ މީހަކަށްވިޔަސް އިސްލާމްދީނުގައި އަންގަވަނީ ރިވެތި ބަހުން ބަސްބުނުމަށް: ޚުޠުބާ

މިއަދުގެ ހުކުރު ޚުޠުބާގައި އަލިއަޅުވާލާފައިވަނީ އިސްލާމް ދީނުގެ އަޚުލާޤީ އުޞޫލުތަކުގެ ތެރެއިން، ރިވެތި ޚުލްޤާއި، ކެތްތެރިކަމާއި، މަޑުމައިތިރިކަމާއެކު ބަސްމޮށުމުގެ މުހިންމުކަމުގެ މައްޗަށެވެ.

ޚުޠުބާގައި ބުނި ގޮތުގައި، ކީރިތި ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ﷺ ރަސޫލުކަމާއިގެން ފޮނުއްވުނީ މީސްތަކުންނަށް ރިވެތި އަޚުލާޤު ފުރިހަމަކުރެއްވުމަށެވެ.

اُمُّ الْمُؤْمِنِيْن عَائِشَة رَضِيَ الله عَنْهَاގެ އަރިހުން ރިވާވެފައިވާ ޙަދީޘެއްގައި، ރިވެތި އަޚުލާޤުގެ ދަރަޖައާއި ދަރުމަ އަންގަވައިދެއްވައިފައިވަނީ މި ފަދައިންނެވެ. (إِنَّ الْمُؤْمِنَ يُدْرِكُ بِـحُسْنِ خُلُقِهِ دَرَجَاتِ ‏قَائِمِ اللَّيْلِ، صَائِمِ النَّهَارِ) މާނައީ: "ހަމަކަށަވަރުން މުއުމިނަކު އޭނާގެ ރިވެތި ޚުލްޤުގެ ސަބަބުން ރޭއަޅުކަންކޮށް، ސުންނަތް ރޯދަހިފުންމަތީ ދެމި ހުރި މީހެއްގެ ދަރަޖައަށް ވާޞިލުވެވޭނެއެވެ." އަދިވެސް ކީރިތި ރަސޫލާ ޞޢވ ޙަދީޘްކުރައްވައިފައި ވެއެވެ. (مَا مِنْ شَيْءٍ أَثْقَلُ فِي الْمِيْزَانِ مِنْ حُسْنِ الْـخُلُقِ) މާނައީ: "ހެޔޮކަމުގެ މީޒާނުގައި ރިވެތި އަޚުލާޤަށް ވުރެ ބަރު އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުވެއެވެ."

މިއާއެކު ޚުތުބާގައި ބުނީ، އިސްލާމީ އަޚުލާޤުގެ މުހިންމު ސިފަތަކުގެ ތެރޭގައި ކެތްތެރިކަމާއި ބަސްމޮށުމާއި މީހުންނާ މުޢާމަލާތުކުރުމުގައި އަދަބުވެރި ރިވެތި ގޮތް ހިފުން ހިމެނޭ ކަމަށެވެ.

އެގޮތުން ކެތްތެރިކަމުގެ މާތްކަމަށް އަލިއަޅުވާލައި ޚުތުބާގައި ބުނީ، ދުންޔަވީ ޙަޔާތުގައި ޞިއްޙަތާއި ތަނަވަސްކަމާއި އަމާންކަން ބަދަލުވެ، ދަތި ޙާލަތްތަކާ ކުރިމަތިވުމީ މާތް ﷲ ގެ އިމްތިޙާނުތައް ކަމަށާއި، އެ ޙާލަތްތަކުގައި ކެތްތެރިވެ ރިވެތި އަޚުލާޤީ ސިފަތައް ދޫކޮށްނުލުމަށް ޚުޠުބާގައި ގޮވައިލެއްވިއެވެ. ދަތި ޙާލަތެއް ކުރިމަތިވާ ކޮންމެ ފަހަރަކު އެހެން މީހުންނާ ދޭތެރޭ ކުށްހީކޮށް ހިތް ނުބައިކުރުމަކީ ރަނގަޅު ގޮތެއް ނޫން ކަމަށް ވެސް ބަޔާންކުރެއްވިއެވެ.

އިސްލާމްދީނަކީ އެންމެ މާތް ދީންކަމުގައިވީ އިރު އިސްލާމީ ބައެއް މުޖުތަމަޢުތަކުން މިއަދު މި ފެންނަ އަޚުލާޤީ މިންގަނޑުން ދަށް، ނޭދެވޭ ސިފަތަކަކީ އެ މާތް ދީނާ މެދު އެހެން މީހުން ޝައްކުގެ ނަޒަރަކުން ދުށުމަށް މަގުފަހިކުރުވައިފާނޭކަމެކެވެ. އިސްލާމް ދީނަކީ މީހުންނާ މުޢާމަލާތުކުރުމުގައި ވެސް ރިވެތި އަޚުލާޤު އިސްކުރާ ދީނެވެ. ބަސްމޮށުމުގައި ވެސް މެއެވެ. ތިމާ އެ މީހަކާ މުޚާޠަބުކޮށް ވާހަކަދައްކާ މީހަކީ ކިތަންމެ ނުބައިނުލަފާ މީހަކުކަމުގައިވީ ނަމަވެސް އިސްލާމްދީނުގައި އަންގަވަނީ މަޑުމައިތިރިކަމާ އެކު ރިވެތި ބަހުން ބަސްބުނުމަށެވެ.

އެގޮތުން ބަސްމޮށުމުގައި މަޑުމައިތިރިކަން އިސްކުރުމުގެ ނަމޫނާއެއްގެ ގޮތުން، މާތް ﷲ މޫސާގެފާނާއި ހާރޫނުގެފާނު ފިރުޢައުނުގެ ގާތަށް ފޮނުއްވި ހިނދު މަޑުމައިތިރި ބަހުން ވާހަކަދެއްކެވުމަށް އެންގެވިކަން ޚުތުބާގައި ފާހަގަކުރިއެވެ.

أَنَس رَضِيَ اللهُ عَنْهُ ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. "ތިމަންކަލޭގެފާނު ނަބިއްޔާ ސޢވގެ ޚިދުމަތުގައި ދިހަ އަހަރު އުޅުއްވީމެވެ. މާތް ﷲ ގަންދީ ވިދާޅުވަމެވެ. ތިމަންކަލޭގެފާނާ ދިމާލަށް ދުވަހަކު ވެސް ނުރުހުމުގެ ކިތަންމެ ކުޑަ ބަހެއްވިޔަސް ވިދާޅުވެފައެއް ނުވެއެވެ. ތިމަންކަލޭގެފާނު ކުރެއްވި ކަމެއް ކުރެއްވީ ކީއްވެތޯ އަދި ނުކުރައްވާ ކަމެއް ނުކުރެއްވީ ކީއްވެތޯ ވެސް އައްސަވައިފައެއް ނުވެއެވެ." ވީމާ އަހަރެމެންގެ ބެލެހެއްޓުމުގެ ދަށުގައިވާ މީހުންނާ ނުވަތަ މުވައްޒަފުންނާ މެދު އަހަރެމެން މުޢާމަލާތުކުރާ ގޮތާ މެދު ވިސްނައިލާށެވެ!  

ޚުޠުބާ ނިންމާލަމުން ބުނީ، ޤައުމެއް ޙަޤީޤީ މާނައިގައި ކުރިއެރުމަށް މާއްދީ ތަރައްޤީގެ އިތުރުން އަޚުލާޤީ ރިވެތި ސިފަތައް ވެސް ނުހަނު މުހިންމު ކަމަށެވެ.

މި ލިޔުން ކަމުދިޔަނަމަ، ލައިކެއް ދެއްވާ

ކޮމެންޓް ކުރޭ

ކޮމެންޓްތައް މޮޑަރޭޓް ކުރެވޭނެއެވެ.

ކޮމެންޓްސް

މިހާތަނަށް ކޮމެންޓެއް ނެތް

ގުޅޭ ލިޔުންތައް

ނިޢުމަތްތައް ދެމިއޮތުމާއި ނެތިދިއުން ބިނާވެފައިވަނީ ޝުކުރުވެރިވުމުގެ މައްޗަށް: ޚުޠުބާ
13 Nov 2026 ދީން

ނިޢުމަތްތައް ދެމިއޮތުމާއި ނެތިދިއުން ބިނާވެފައިވަނީ ޝުކުރުވެރިވުމުގެ މައްޗަށް: ޚުޠުބާ

މާތް الله އިންސާނާއަށް ދެއްވާފައިވާ ގުނައި ޢަދަދުނުކުރެވޭހައި ގިނަގުނަ ނިޢުމަތްތައް ދެމިއޮތުމާއި ނެތިދިއުން ބިނާވެފައިވަނީ އެކަލާނގެއަށް ޝުކުރުވެރިވުމުގެ މައްޗަށް ކަމަށް މިއަދުގެ ހުކުރު ޚުޠުބާގައި ބުނެފިއެވެ.

ޞިއްޙަތަށް އިހުމާލުވެ ބޭނުންވާ ޒަރޫރީ ފަރުވާ ދޫކޮށްލުމަކީ އިސްލާމްދީން ހުއްދަކުރާ ކަމެއް ނޫން: ޚުތުބާ
06 Nov 2026 ދީން

ޞިއްޙަތަށް އިހުމާލުވެ ބޭނުންވާ ޒަރޫރީ ފަރުވާ ދޫކޮށްލުމަކީ އިސްލާމްދީން ހުއްދަކުރާ ކަމެއް ނޫން: ޚުތުބާ

ގަސްދުގައި ހަށިގަނޑަށް ގެއްލުންދިނުމާއި، ނުރައްކާތަކަށް ނަފުސު ހުށަހެޅުމާއި، ޞިއްޙަތަށް އިހުމާލުވެ ބޭނުންވާ ޒަރޫރީ ފަރުވާ ދޫކޮށްލުމަކީ އިސްލާމްދީން ހުއްދަކުރާ ކަމެއް ނޫން ކަމަށް މިއަދުގެ ހުކުރު ޚުތުބާގައި ބުނެފިއެވެ.

ރަޙިމު ގުޅުން ކަނޑައިލުމަކީ ބޮޑެތި ފާފަތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަމެއް؛ އެމީހަކު ސުވަރުގެ ނުވަންނާނެ: ޚުތުބާ
30 Oct 2026 ދީން

ރަޙިމު ގުޅުން ކަނޑައިލުމަކީ ބޮޑެތި ފާފަތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަމެއް؛ އެމީހަކު ސުވަރުގެ ނުވަންނާނެ: ޚުތުބާ

ޚުތުބާގައި ފާހަގަކުރި ގޮތުގައި، އިންސާނީ މުޖުތަމަޢެއް އުފެދެނީ ޢާއިލާތަކަކުން ކަމަށްވާތީ، ހަރުދަނާ މުޖުތަމަޢެއް ބިނާކުރެވޭނީ ޢާއިލާތައް ހަރުދަނާކުރެވިގެންނެވެ. ނަމަވެސް މިއަދު މުޖުތަމަޢުގެ އަޚުލާޤީ ފެންވަރު ދަށަށް ގޮސް، ޢާއިލާތައް ރޫޅި ވިއްސިވިހާލިވަމުންދާ ކަމުގެ ޝަކުވާ ބޮޑުވެފައިވާކަން ޚުތުބާގައި ބަޔާންކުރިއެވެ. މީގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ސަބަބަކީ ބޮޑުވަމުން އަންނަ ދަރިން ތަރުބިޔަތުކުރެވޭ ގޮތާއި އެ ކުދިންނަށް ދެވޭ ތަޢުލީމު ކަމަށް ޚުތުބާގައި ބުންޏެވެ.

”އިސްލާމް ދީން ޤަބޫލުކުރެއްވުމުން އަލިފާންގަނޑެއްގެ މަތީގައި ހަށިކޮޅު ދެމުމުންވެސް ސާބިތުވެ ހުންނެވި“
23 Oct 2026 ދީން

”އިސްލާމް ދީން ޤަބޫލުކުރެއްވުމުން އަލިފާންގަނޑެއްގެ މަތީގައި ހަށިކޮޅު ދެމުމުންވެސް ސާބިތުވެ ހުންނެވި“

އިސްލާމްދީން ޤަބޫލުކުރެއްވުމުން މައްކާގެ މުޝްރިކުން އަލިފާންގަނޑެއް ރޯކޮށް، އޭގެ މަތީގައި ހަށިކޮޅު ދެމުމުން ވެސް ޞަޙާބީ ޚައްބާބު ބިން އަލްއަރައްތު ރަޟިޔަالله ޢަންހު ދީނުގެ މަތީގައި ސާބިތުވެ ހުންނެވި ޢިބުރަތްތެރި ޙާދިސާ މިއަދުގެ ހުކުރު ޚުތުބާގައި ހަނދާންކޮށްދީފިއެވެ.

ޙަޤީޤީ މުސްލިމުންނަކީ ކޮންމެ ފަދަ ޤުރުބާނީއެއް ވާން ޖެހުނަސް ދީނާއި އަޤީދާގައި ސާބިތުވާ މީހުން: ޚުތުބާ
23 Oct 2026 ދީން

ޙަޤީޤީ މުސްލިމުންނަކީ ކޮންމެ ފަދަ ޤުރުބާނީއެއް ވާން ޖެހުނަސް ދީނާއި އަޤީދާގައި ސާބިތުވާ މީހުން: ޚުތުބާ

ޙަޤީޤީ މުސްލިމަކީ ކޮންމެ ފަދަ ޤުރުބާނީއެއް ވާން ޖެހުނަސް ނުވަތަ ކިތަންމެ ބޮޑު އަނިޔާއެއް ލިބުނަސް، އިސްލާމްދީން ނޫން އެހެން ދީނެއް ނޭދޭނެ މީހެއް ކަމަށާއި، ކޮންމެ ފަދަ ފިތުނައެއް ކުރިމަތިވި ނަމަވެސް އޭނާ ހުންނާނީ ދީނާއި އަޤީދާގައި ސާބިތުވެގެން ކަމަށް މިއަދުގެ ހުކުރު ޚުތުބާގައި ބުނެފިއެވެ.

"މީސްތަކުން ބޯކޮޅު ވަތަށް ނަރަކައަށް އެއްލައިލެވެނީ އެބައިމީހުން ދައްކާ ވާހަކަތަކުގެ ސަބަބުން ނޫންހެއްޔެވެ؟"
16 Oct 2026 ދީން

"މީސްތަކުން ބޯކޮޅު ވަތަށް ނަރަކައަށް އެއްލައިލެވެނީ އެބައިމީހުން ދައްކާ ވާހަކަތަކުގެ ސަބަބުން ނޫންހެއްޔެވެ؟"

"މުސްލިމުންގެ އަބުރާއި ޢިއްޒަތް" މި މައުޟޫޢަށް ޚާއްޞަކޮށްގެން މިއަދު އިއްވި ޚުތުބާގައި ބުނީ، މާތް الله އިންސާނާ މާތްކުރައްވައި، އޭނާގެ ޤަދަރާއި ޢިއްޒަތް ގެއްލިދާނެ ކޮންމެ ކަމެއް ނަހީކުރައްވާފައިވާ ކަމަށެވެ. އަދި އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގެ މައިގަނޑު ފަސް މަޤުޞަދުގެ ތެރޭގައި އިންސާނާގެ އަބުރު ރައްކާތެރިކުރުން ހިމެނޭކަން ޚުތުބާގައި ފާހަގަކުރިއެވެ.