ހެނދުނު ހޭލީއްސުރެ ނިދި އައިސްފައި, އޮފީހުގައި ލޯ ހުޅުވައިގެން އިނުން ދަތިވެފައި، ހަވީރު ގެއަށް އައިސް ސޯފާގައި ޖައްސައިލާ ގޮތަށް ނިދިފައި, މިއީ ވަރަށް ގިނަ ދިވެހީންނަށް ކޮންމެ ދުވަހަކު ކުރެވޭ ތަޖުރިބާއެކެވެ.

ނިދި ނުފިލައި ހުރުމަކީ ހަމައެކަނި "ކަންނެތް" ކަމެއް ނޫނެވެ. ދުވާލު ގަޑީގައި މާ ބޮޑަށް ނިދި އައުމަކީ ނިދުމުގެ ”ކޮލިޓީ“ ދަށްވުމާއި ޞިއްޙީ މައްސަލައެއް ހުރިކަމުގެ ޢަލާމާތަކަށް ވެދާނެއެވެ. މި މައްސަލައަށް ފަރުވާ ނުކޮށް ދޫކޮށްލައިފި ނަމަ އެހެނިހެން ބައެއް ދާއިމީ ބަލިތަކުގެ ނުރައްކާ ބޮޑުވެއެވެ.

ނިދި ނުފިލައި ހުންނަ ސަބަބުތައް ދެނެގަތުމަކީ މި މައްސަލައިން އަރައިގަތުމުގެ ފުރަތަމަ ފިޔަވަޅެވެ. އެންމެ ޢާންމު ސަބަބަކީ ނިދި މަދުވުމެވެ. ބޮޑެތި މީހުންނަށް ރެއެއްގެ މައްޗަށް ހަތް ގަޑިއިރާ ނުވަ ގަޑިއިރާ ދެމެދުގެ ރަނގަޅު ނިންޖެއް ބޭނުންވެއެވެ. ކޮންމެ ރެއަކު އެއް ގަޑިއިރު ނުވަތަ ދެ ގަޑިއިރު ނިދި މަދުވި ނަމަވެސް ނިދި މަދުވަމުން ދެއެވެ. ގަޑި ނުބަލައި ނިދުމާއި ނިދާ ގަޑީގައި ސްކްރީނަށް ބެލުމާއި އަޑުގަދަ ނުވަތަ ހޫނު ތަނެއްގައި ނިދުމަކީ ނިދީގެ ކޮލިޓީ ދަށްކޮށްލާ ކަންކަމެވެ. މީގެ އިތުރުން ނިދުމުގެ ބައްޔެއް ހުރުމާއި ނަފްސާނީ މައްސަލަތަކާއި ބައެއް ބޭސް ބޭނުންކުރުމަކީ ވެސް ދުވާލު ނިދި އަންނަ ސަބަބުތަކެވެ.

ނިދި ނުފިލައި ހުންނަ މައްސަލައަށް ޢަމަލީ ގޮތުން ކުރެވިދާނެ ފަސް ކަމެއް ތިރީގައި އެވަނީއެވެ.

ފުރަތަމަ ކަމަކީ ނިދުމާއި ހޭލުމުގެ ގަޑި އެއްގޮތް ކުރުމެވެ. ކޮންމެ ރެއަކު އެއް ގަޑިއެއްގައި ނިދައި ހުކުރާއި ހޮނިހިރު ދުވަހު ވެސް ހޭލަންވާނީ ހަމަ އެ ގަޑިއަށެވެ. ނިދި އައުމާއި ހޭލެވުން ކޮންޓްރޯލް ކުރަނީ ހަށިގަނޑުގެ 24 ގަޑިއިރުގެ އެތެރޭގެ ގަޑިންނެވެ. ބަރާބަރަށް ގަޑިއަށް ނިދީމާ އެ ގަޑި ހިނގާ ގޮތް ހަމައަކަށް އެޅެއެވެ.

ދެވަނަ ކަމަކީ ނިދުމުގެ ކުރިން ސްކްރީނާ ދުރުވުމެވެ. ފޯނާއި ޓެބްލެޓުން ނުކުންނަ އައްޔަކީ ނިދީގެ ހޯމޯނެއް ކަމުގައިވާ މެލެޓޯނިން އުފެއްދުމަށް ސީދާ ހުރަސް އަޅާ އެއްޗެކެވެ. ޢާންމުކޮށް އިރު އޮއްސުމަށް ފަހު މެލެޓޯނިންގެ މިންވަރު މައްޗަށް ދަމުން ގޮސް ހަށިގަނޑު ނިންޖަށް ތައްޔާރުކޮށްދެއެވެ. ރޭގަނޑު ސްކްރީނުން އަންނަ އައްޔަށް ހުށަހެޅުމުން މެލެޓޯނިން ދަށްވެ ނިދީގެ ވަގުތު ފަސްވެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން ނިދީގެ ފެންވަރު ދަށްވެ ޖެހިގެން އަންނަ ދުވަހު ވެސް ހަށިގަނޑަށް ރަނގަޅަށް އަރާމު ނުލިބެއެވެ. ނިދުމުގެ މަދުވެގެން އެއް ގަޑިއިރު ކުރިން ގޭތެރޭގެ ގަދަ ބޮކިތައް ނިއްވައިލާށެވެ. ވީ ވަރަކުން ނިދުމުގެ 30 މިނެޓް ކުރިން ސްކްރީނާ ދުރުވާށެވެ.

ތިންވަނަ ކަމަކީ ހެނދުނު އިރުގެ އައްޔަށް ނުކުތުމެވެ. ދުވާލުގެ ގުދުރަތީ އައްޔަކީ ހަށިގަނޑުގެ ނިދީގެ ސައިކަލް ހަމައަކަށް އެޅުމަށް ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ. ދުވާލެއްގެ މައްޗަށް މަދުވެގެން 30 މިނެޓް ބޭރުގައި އިރުގެ އައްޔަށް ހޭދަކުރުމަކީ ނިދި ރަނގަޅުކުރުމަށް ވަރަށް ބޮޑު އެހީއެކެވެ. އިރުގެ އައްޔަކީ ހަށިގަނޑުގެ އެތެރޭގެ ގަޑި ރެގިއުލޭޓް ކުރުމަށް އެހީވެދޭ އެއްޗެކެވެ. ހެނދުނު ހޭލައިގެން ބޭރަށް ނުކުމެ ދާދި ކުޑަ ވަގުތުކޮޅެއް ހޭދަކުރުމުން ނުވަތަ ކުޑަދޮރުގެ ފޮތިގަނޑު ހުޅުވައިލައިގެން ގުދުރަތީ އައްޔެއް ހޯދުމުން ވެސް ހަށިގަނޑު ގުދުރަތީ ގޮތުން ހޭލައްވައެވެ.

ހަތަރުވަނަ ކަމަކީ ފެން ބޮއި ހައިޑްރޭޓްކޮށް ހުރުމެވެ. ފެން މަދުވުމާއި ނިދި އައުމާ ގުޅުމެއް ވާ ކަމަށް ގިނަ ބައެއް ހީނުކުރި ނަމަވެސް ކުޑަކޮށް ފެން މަދުވުމުން ވެސް ސަމާލުކަމާއި ސިކުނޑީގެ މަސައްކަތް ދަށްވެއެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ހަށިގަނޑުގެ ފެނުގެ އެންމެ އެއް ނޫނީ ދޭއް އިންސައްތަ ގެއްލުނު ނަމަވެސް މޫޑާއި ހަނދާނާއި ހަކަތައަށް އަސަރުކުރެއެވެ. ފެން މަދުވީމާ ލޭގެ ޕްރެޝަރު ދަށްވެ ސިކުނޑިއަށް ލޭ ދައުރުވުން ކުޑަވެ ނިދި އައިސް ވަރުބަލިވެއެވެ. ރާއްޖެ ފަދަ ހޫނު ޤައުމެއްގައި ދިރިއުޅޭ ނަމަ ގިނައިން ފެން ބޯން ސަމާލުކަން ދޭންވާނެއެވެ.

ފަސްވަނަ ކަމަކީ ހެލިފެލިވެ އުޅުމާއި ކަސްރަތެވެ. ދުވާލު ގަޑީގައި މެދުމިނުގެ ކަސްރަތުކުރުމުން ރޭގަނޑުގެ ނިދީގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުވާ ކަން ދިރާސާތަކުން ސާބިތުވެފައިވެއެވެ. ގަވާއިދުން ކަސްރަތުކުރުމުން ރެއެއްގެ ނިދި ރަނގަޅުވެ ދުވާލު ގަޑީގައި ހަކަތަ އިތުރުވެ ނިދީގެ ބަދަލުގައި ހޭލައި ތާޒާކޮށް ހުރެވެއެވެ. ދުވާލަކު 30 މިނެޓް، ހަފުތާއަކު ފަސް ދުވަހު ކަސްރަތުކުރުމުން އަރާމު ނިދި ލިބުމަށް ބިޑު އެހީއެއް ލިބިދެއެވެ. މިކަމަށް ހެނދުނު ނުވަތަ ހަވީރު ބޭރުގައި ހިނގައިލުން ފަދަ ލުއި ކަމެއް ވެސް ފުދެއެވެ.

މީގެ އިތުރުން ދުވާލު ބޮޑު ކެއުމެއް ކެއުމުން ދުރުހެލުވުމާއި، ހަކުރު ގިނަ ލުއިކާނާއާއި ސޯޑާއާއި ހުދު ޕާނާއި ހުދު ޕާސްތާ ފަދަ ކާބޯހައިޑްރޭޓް ގިނަ ކެއުމާ ދުރުވެ ލުއި ކެއުމެއް ކެއުމުން ހަކަތަ ދަމަހައްޓައި ދުވާލު ނިދި ބަރުވެފައި ހުރުމުން ދުރުކޮށްދެއެވެ. ހަމައެހެންމެ ސްޓްރެސް ކުޑަކުރުން ވެސް މުހިންމެވެ. ސްޓްރެސް ވެފައި ހުންނަ އިރު ހަށިގަނޑުގެ ހަކަތަ ބޮޑު ބައެއް އެކަމަށް ދެއެވެ. ދުވާލުގެ ތެރޭގައި ހިތް ހަމަޖެހޭ ކަމެއް ކޮށް ރިލެކްސް ވުމުން ވަރުބަލިކަން ކުޑަވެއެވެ.

މިއިން އެއްވެސް ކަމެއް ބަދަލުކުރުމުން ވެސް ނިދި ނުފިލައި އެތައް ހަފުތާއެއް ވެއްޖެ ނަމަ ޑޮކްޓަރެއްގެ ލަފާ ހޯދުމަކީ ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ. ނިދީގައި ނޭވާ ހުއްޓުން (ސްލީޕް އެޕްނީއާ) އާއި މި ނޫން ވެސް ނިދުމުގެ ބައެއް ބަލިތަކުގެ ސަބަބުން ނިދި ކުދިކުދި ބައިބަޔަށް ބެހި ނިދީގެ ކޮލިޓީ ދަށްވެއެވެ. މިފަދަ ބަލިތައް ހުރިކަން ގިނަ ފަހަރު މީހާއަށް ނޭނގެނީ ނިދީގެ ޓެސްޓެއް ނުހެދި ހުންނާތީއެވެ. ތިމާގެ ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ނިދި ހޯދައިދެވޭނީ ފުރަތަމަ ތިމާ ނިދި ނުފިލައި ހުންނަ ޙަޤީޤީ ސަބަބު ދެނެގަނެގެންނެވެ.